राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले २० वर्षदेखि पत्रकारितामा क्रियाशील ललितपुरका पत्रकार सुनील महर्जनलाई जनसेवाश्री पदवी पञ्चमबाट विभूषित गर्नुभएको छ ।

विहीबार शीतल निवासमा आयोजित सुशोभन समारोहमा राष्ट्रपति भण्डारीले महर्जनलाई सो पदवी प्रदान गर्नुभएको हो ।

गृह मन्त्रालयले राष्ट्रपति भण्डारीबाट विभिन्न विभूषण, अलङकार र पदक पाउन नामावली संविधान दिवसको अवसरमा गत असोज ३ गते आईतबार गोरखापत्रमा सार्वजनिक गरेको थियो।२०५९ सालमा महानगर दैनिकमा प्रशिक्षार्थी पत्रकार हुँदै महर्जनले २०६० साल श्रावणदेखि नेपाल समाचारपत्र दैनिक मार्फत पत्रकारिता शुरु गर्नुभएको थियो ]।

महर्जनले पत्रकारिता मार्फत बुद्धधर्मको विकास, मूर्त र अर्मूृत संस्कृति, सम्पदाको संरक्षण र ललितपुरका बृहत सरोकारको विषयमा योगदान पु¥याउँदै आउनुभएको छ ।

हाल नेपाल समाचारपत्र दैनिकमा सहायक सम्पादक समेत रहनुभएका महर्जनले निजामती प्रशासन, संघीयता, स्थानीय तह विषयमा निरन्तर रिपोटिङ गर्दै आउनुभएको छ ।

यसका अतिरिक्त महर्जन नेवाः पत्रकार राष्ट्रिय दबूको केन्द्रीय महासचिव, नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघको केन्द्रीय सदस्यको रुपमा समावेशी पत्रकारिता र मातृभाषाको पत्रकारिता विकासमा क्रियाशील हुनुहुनुहुन्छ ।बौद्ध युवा कमिटी ललितपुरका पूर्वअध्यक्ष समेत रहनुभएका महर्जन मंगलमार्ग अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध ध्यान केन्द्रको महासचिव, बुद्ध विहार पुनःनिर्माण समितिको सहसचिव समेत रहनुभएको छ।

राष्ट्रिय युवा महासंघ नेपाल, ललितपुर मार्फत युवा परिचालन र नागरिक मैत्री प्रहरी प्रशासन निर्माणको अभियानमा पनि महर्जन सक्रिय रहँदै आउनुभएको छ ।

स्वनिगः दुने बागमती प्रदेशय् सार्वजनिक सवारी साधन व ट्याक्सीया भाः थकाइगु जुगु दु।

बागमती प्रदेश सरकारं भाः समायोजन याउगु खः। श्रम, रोजगार नाप यातायात व्यवस्था मन्त्रालयं शुक्रबाया निर्णय कथं भाः थकाउगु खः।

आः न्हुगु भाः थ्व हे बैसाख १ गतेनिसे लागू जुइ धका मन्त्रालयं धाउगु दु। समायोजन लिपा सार्वजनिक सवारी साधन ५ निसे २० किलोमिटर तक भाः २ निसे ३ रुपैयाँ तक थकाइगु जुगु दु।

न्हुगु भाः कथं ५ किलोमिटर तक २० रुपैयाँ, १० किलोमिटरय् २५ रुपैयाँ, १५ किलोमिटरय् ३० रुपैयाँ, २० किलोमिटर तक ३३ व २० स्वया च्वय् ३८ रुपैयाँ क्वछिउगु दु।

अथेहे, ट्याक्सीइ २०० मिटरया भाः १० रुपैयाँ जुगु दु। प्रतीक्षा शुल्क मिनेटं १.२० रुपैया तोके याउगु दु। अप्पोयाना ३० मिनेटतक जक पिइ।

लिपागु इलय् भाः समायोजन जइगु इलय् ५ प्रतिशतं प्रेटोलियम पदार्थया भाः थपघत जूसा उगु कथं हे भाः समायोजन याइ।

काठमाडौँ महानगरपालिकाले १ करोड ८० लाख मूल्य बराबरका ह्वील स्ट्रेचरसहितका १५ ओटा शववाहन विभिन्न अस्पताल र नगरपालिकालाई एक साथ हस्तान्तरण गरेको छ । काठमाडौँ महानगरपालिकाका प्रमुख विद्यासुन्दर शाक्यले आज ती शववहानको साँचो हस्तान्तरण गर्नुभएको हो । साँचो हस्तान्तरणपछि सम्वोधन गर्दै प्रमुख शाक्यले यस अघि पनि सामूदायिक, सरकारी र नीजि अस्पताललाई सहयोग गर्दै आएको स्मरण गराउनुभयो ।

‘काठमाडौँ महानगरपालिका आफैँले शववहान सञ्चालन गर्नुपर्छ भन्नेहरु पनि छन् तर काठमाडौँ महानगरलाई नाम भन्दा काम चाहिएको छ,’ प्रमुख शाक्यले भन्नुभयो, ‘हामीले सहकार्यको हात बढाउँदै आज शववहान हस्तान्तरण गर्दै हाम्रो दायित्व पूरा गरेका छौँ । अब तपाईँहरुले महानगर र उपत्यकावासीको अपेक्षा गरे अनुसार यी शववहानको प्रयोग गर्नुहोला ।’

उहाँले कोभिडका बेला पनि महानगरपालिकाले विभिन्न अस्पतालहरुसँग सहकार्य गरेर भेण्टिलेटरलगायतका उपकरण सहयोग गरेको स्मरण गराउनुभयो । ‘कोभिड महामारी सबैको साझा समस्याका रुपमा देखा पर्र्यो,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘त्यो साझा समस्यासँग लड्न काठमाडौँ महानगरपालिकाले आफ्नो ठाउँबाट सक्दो सहयोग गरेको स्मरण गराउन चाहन्छु । उहाँले सबैको साझा प्रयास भयो भने जनतामा आउने नैरश्यतालाई सकेसम्म निर्मूल नभए पनि धेरै हदसम्म कम गर्न र उत्साह थप्न सकिने बताउनुभयो । उपप्रमुख हरिप्रभा खड्गी श्रेष्ठले पनि यसरी सहयोग गर्न पाउँदा खुशी लागेको बताउनुभयो ।

काठमाडौँ महानगरपालिकाले आज एकै पटक क्षत्रपाटी निशुल्क चिकित्सालय, नेपाल एपीएफ अस्पताल, वीर अस्पताल, त्रिवि शिक्षण अस्पताल, मनमोहन मेमोरियल अस्पताल, गणेशमान सिंह मेमोरियल अस्पताल, सूर्य विनायक नगरपालिका, गोदावरी नगरपालिका, भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल, भद्रपुर नगरपालिकालगायतलाई शववहान हस्तान्तरण गरेको हो । महानगरपालिकाले दिएको जानकारी अनुसार ती प्रत्येक शववहानको मूल्य करिब १२ लाख ४ हजार परेको छ । सम्झौता अनुसार ती शववहानले  उपत्यका भित्र निशुल्क सेवा प्रवाह गर्नुपर्ने छ ।

काठमाडौँ महानगरपालिकाले १५ शववहान मध्ये  नेपाल एपीएफ र त्रिवि शिक्षण अस्पताललाई भने दुई–दुई ओटा हस्तान्तरण गरेको हो । प्रमुख शाक्यले हस्तान्तरण गरेको शववहानको साँचो ग्रहण गर्दै एपीएफ अस्पतालका प्रमुख डाक्टर रुपक महर्जनले महानगरपालिकाले दिएका शववहानको दुरुपयोग हुन नदिने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नुभयो ।

२०७२ सालय् ब्वःगु तःभुखाचं पूवंक स्यंगु मरुसतः सोमवाः लोकार्पण याय्गु ज्या जूगु दु।

राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीया मूपाहाँसुइ काष्ठमण्डप पुनःनिर्माण समितिया ग्वसालय् मरुसतः लोकार्पणया ज्या जूगु खः। समितिं मरुसतः २०७२ या स्वरुपय् वय् धुंकूगु जूगुलिं सर्वसाधारणं छ्यले खने माः धइगु तातुना मरुसतःया लोकार्पण यानागु न्ह्यथंगु दु । समितिया नायःलिसें बागमति प्रदेशया सांसद राजेश शाक्यं लसकुस यासें मरुसतः पुनःनिर्माणया झ्वलय् ग्वाहालि यानादीपिं व्यक्ति व थीथी संघसंस्थायात सुभाय् देछानादिल।

थुकथं हे विशेष पाहाँकथं ज्याझ्वलय् ब्वति कयादीम्ह येँ मनपाया मेयर विद्यासुन्दर शाक्यं  मरुसतः दय्के ज्या क्वचाःगु जूसां थुकिया पलिस्था चि व चिकंया भाः छगू हे जुइबलय् तिनि जुइ धइगु धार्मिक मान्यताकथं आःयात सर्वसाधारणया निंतिं चाय्केगु ज्या जक जूगु कनादिल।

वय्कलं थन तयातयागु मूर्तिया सम्बन्धय् सर्वोच्च अदालतय् मुद्दा जुयाच्वंगु व सर्वोच्चया फैसला वय् धुंकाः व हे कथंया ज्याखँ याय्गु तर उकिया हे जक हुनिं तयार जुइधुंकूगु काष्ठमण्डपयात थाँति तयातय् मज्यूगु ताय्काः हे उलेज्या न्ह्याकागु कनादिल। मूपाहाँ राष्ट्रपति भण्डारीं नेपाःया हे सम्पदाकथं मरुसतः धस्वानाच्वंगु खँ कुलादिसें थुकिया पुनःनिर्माणय् ग्वाहालि यानादीपिं व ज्यासनादीपिं सकसितं सुभाय् देछानादिल ।

काष्ठमण्डप पुनःनिर्माण समितिया नायः मा. राजेश शाक्यं येँ महानगरपालिकाया मेयर विद्यासुन्दर शाक्ययात ताःचा लःल्हासें येँ मनपायात हस्तान्तरण याःगु मरुसतःया ताःचाः मेयर शाक्यं राष्ट्रपति भण्डारीयात लःल्हानाः राष्ट्रया हे सम्पत्ति जूगुकथंया सन्देश ब्यूगु खः। राष्ट्रपति भण्डारीं मरुसतलय् तयातःगु लोकार्पण पौया धकिं उलाः उलेज्या यानादीगु खः।

येँया ऐतिहासिक मरु सतः पुनर्निर्माण लिपा छगु ज्याझ्वः दथुइ थौं राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीं थुकिया लोकार्पण यानादीगु ग्वसाः दु।

काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण समितिया सांसद राजेश शाक्य बिउगु जानकारी कथं थौं न्हिनसिया १ ताः इलय् राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीं थुकिया लोकार्पण यानादीगु ग्वसाः दु । येँ महानगरपालिकाया पहलय् गठन जूगु काष्ठमण्डप पुनर्निर्माण समितिपाखें मुक्कं स्वदँ व च्याला बिकाः थुकिया पुर्निर्माण सम्पन्न याःगु खः ।

पुनर्निर्माणया ज्या ताः ई न्ह्यः हे क्वचाःगु खःसां थीथी कारणं यानाः उलेज्या लिबानाच्वंगु खःसां राष्ट्रपतिपाखें ई प्राप्त जूगुलिं थौं हे थुकिया उलेज्या यायेत्यंगु खः । थौं उलेज्या जुइत्यंगु बारे म्हिगः पुनर्निर्माण समितिपाखें याःगु पत्रकार सम्मेलनय् न्ववासें समितिया नायः लिसें सांसद राजेश शाक्यं मरु सतः पुनर्निर्माण लिपा थुकिया उलेज्यायात ‘उद्घाटन’ मधासे ‘लोकार्पण’ खँग्वः छ्यलागु खँ कनादिल ।

मरु सतः सम्बन्धी किंवदन्तीकथं गबलय् तक चि व चिकंया भाः छगू हे जुइ मखु अबलय् तक मरु सतःया निर्माण पूर्ण जुइ मखु धइगु मान्यता दुगु जुयाः आः पुनर्निर्माण लिपा नं थ्व ज्या अझं अपूर्ण हे तिनि धइगु विश्वास कथं थुकियात उद्घाटन मयासे लोकार्पण यायेत्यनागु खँ वय्कलं कनादिल ।अथे हे मरु सतःदुने पलिस्था याःगु गोरखनाथ व प्यम्ह गणेद्यःया मूर्ति पुलांगुया थासय् न्हूगु तल धकाः सर्वोच्च अदालतय् मुद्दा लानाच्वंगु बारे वय्कलं धयादिल, ‘थ्व मुद्दा काष्ठमण्डप बारे लाःगु मखु । थ्व मुद्दा मूर्तिया बारे जक खः ।

थुकियाबारे सर्वोच्च अदालतं भदौ ५ गते फैसला बीगु खँ दु । अबलय् सर्वोच्चपाखें छु फैसला वइ, वहे कथं ज्या याना वनेगु प्रतिवद्धता जिमिसं प्वंकागु दु ।’पुनर्निर्माण समितिया सचिव गौतम डंगोलं झीगु धार्मिक मान्यताय् स्यंगु मूर्ति पुजा याये मजिउ धइगु विश्वास दुगु जुयाः थीथी धार्मिक निकाय व विद्वानतय्गु रायकथं हे पुलांगु स्यंगु मूर्तिया थासय् न्हूगु तयागु जानकारी बियादिल ।

अथे खःसां पुरातात्विक मान्यताकथं पुलांगु मूर्तियात पुरातत्व विभागं हे सुरक्षित यानातःगु खँ नं वय्कलं कनादिल । थौं जुइगु लोकर्पण ज्याझ्वलय् राष्ट्रपति भण्डारीयात पुनर्निर्माण समितिपाखें मरु सतःया ताःचा लःल्हाइ । राष्ट्रपतिं रिबन चायेकाः दुने निरीक्षण यानादी ।

वयां लिपा ताःचा येँ महानगरपालिकाया मेयर विद्यासुन्दर शाक्ययात लःल्हानादी । थ्व धुंकाः मरु सतः येँ महानगरपालिकाया मातहत वइ । मरु सतःया पुनर्निर्माण येँ महानगरपालिकां उपलब्ध याःगु झिंछगूत्या करोड तकाया बजेटं हे निर्माण जूगु खः ।

भानु मा. वि. (दरबार हाई स्कूल) मा रोवोटिक्स प्रयोगशाला र अन्तरक्रियात्मक शिक्षण बोर्डको उद्घाटन गरिएको छ । बुधबार महानगरका मेयर विद्यासुन्दर शाक्यले प्रयोगशाला तथा बोर्डको उद्घाटन गर्नुभएको हो।

महानगरबाट प्राप्त ३८ लाख रुपैयाँ अनुदान रकममध्ये २१ लाख ८७ हजार २७५ रुपैयाँमा ६ वटा इन्टरएक्टिभ बोर्ड र १४ लाख ६ हजार ९१८ रुपैयाँमा रोवोटिक्सका सामग्रीहरु खरिद गरिएका हुन् । यी सामग्रीहरुको प्रयोग गरेर विद्यार्थीहरुले स्मार्टको नमूनासहित विभिन्न उपकरण बनाएका छन् । यसै गरी कक्षा सञ्चालन गर्दा शिक्षकहरुले इन्टरएक्टिभ बोर्ड सञ्चालन गर्न थालेका छन । शिक्षकको निर्देशनमा विद्यार्थीहरु पनि बोर्डको प्रयोग गर्छन् ।

उद्घाटनपछि बोल्दै मेयर शाक्यले, आधा दर्जन बढी चुनौतीको सामना गरेर विद्यालय पुननिर्माण गरिएको अवस्था सुनाउँदै, विद्यालयले कस्तो परिणाम ल्याउँछ त्यसमा चिन्ता भएको उल्लेख गर्नुभयो । ‘२०७२ सालको भूकम्पले भत्किएको विद्यालय पुननिर्माण गर्दा हामीले साविकको २ तलाबाट ४ तला बनाएका हौँ । २ तला भएको पुरानो भवनजस्तै २ तलाकै बनाउनुपर्छ भन्ने आवाज बलियो थियो । यसमा हामीले समयअनुसारु स्तर बढाउनु पर्छ भनेर ४ तला बनाउने निर्णयमा अडिग रह्यौँ ।’

मेयर शाक्यले, विद्यालय पुननिर्माण गर्दा चाहिने निर्माण सामग्री र मजदुर बस्नका लागि खुल्ला मञ्चको प्रयोग गर्दा पनि आफूले निकै आलोचना खेप्नु परेको अनुभव सुनाउँदै थप्नुभयो, ‘हामीले लिएको नीतिमा अटल रहेर सम्पन्न पूर्वाधार तयार पारेका छौँ । यसमा विद्यालय सञ्चालन गर्न अर्को टीम निर्माण गर्न सुझाव आएको थियो तर हामीले साविक जनशक्तिबाट गुणस्तर आउँछ भन्ने विश्वाशमा वडा समितिको आग्रहमा निरन्तरता दिएका छौँ । लगानी हामी गर्छौँ, परिणाम ल्याएर देखाउनोस् ।’

सामुदायिक विद्यालयको स्तर बढाउन काठमाडौँ महानगरले विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ । कार्यक्रममा शिक्षा विभागका प्रमुख रामप्रसाद सुवेदीले, २५ वटा सामुदायिक विद्यालयमा विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ, मानविकी र गणित शिक्षाको प्रवद्र्धनका लागि आविष्कार क्लव (स्टीम क्लब) कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको, नमूना विद्यालयका लागि लगानी बढाइएको जानकारी दिनुभयो । रोवोटिक्स कक्षा र इन्टरएक्टिभ बोर्डको प्रयोग भने दरबार हाइस्कूलमा मात्र गरिएको सुवेदीको भनाइ थियो ।

यस अघि इञ्जिनियरिङ् अध्ययनका लागि भर्ना हुने विद्यार्थी प्रयोग गर्न पाउने सामग्री तथा उपकरण हाम्रा विद्यालय उमेरका बालबालिकाले प्रयोग गर्ने भएका छन् । कार्यक्रममा बोल्दै विद्यालयकी प्रधानाध्यापक शारदाकुमारी पौडेलले, महानगरको सहयोगबाट प्राविधिक विषय अध्यापन गराउन पाएको बताउनुभयो । ‘अब हामी शिक्षालाई श्रमसँग, श्रमलाई उत्पादनसँग र उत्पादनलाई समृद्धिसँग जोड्ने जनशक्ति उत्पादन गर्छौँ ।’ पौडेलको भनाइ थियो ।

वि. सं. १९१० असोज २७ गते दरबार हाई स्कूल स्थापना भएको हो । यसलाई १९३२ मा माध्यमिक तहमा स्तरउन्नति गरिएको थियो । १९४२ सालमा वीर शम्शेरले जनताका लागि पनि खुल्ला गरेका थिए । उनकै पाला (१९४८) मा विद्यालयको स्थायी संरचना बनाइएको हो ।

२०७२ सालको भूकम्पको कम्पनले जीर्ण बनेको दरबार हाइस्कूल पुननिर्माणको काम भुकम्पीय विपत्तिपछि चीन सरकारको सहयोगमा भएको हो । ९ रोपनी जग्गाको ४ हजार २०० स्क्वायर मिटर क्षेत्रमा निर्माण भएको विद्यालयको पुननिर्माण लागत ८५ करोड रुपैयाँ हो । चार तले विद्यालय भवनमा ४५ वटा कोठा छन् । भवनको डिजाइन चीनको चाइना एभिएसन प्लानिङ् एण्ड डिजाइनिङ् इन्टिच्युटले गरेको हो ।

लुम्बिनीं निर्माण जुयाच्वंगु बज्रयान विहारयात कलात्मक दयकेत येँ महानगरपालिकां थप १ करोड ५० लाख रुपैयाँ लल्हागु दु।

महानगरया मेयर विद्यासुन्दर शाक्यं नेपाल परम्परागत बौद्ध धर्म, संघ लुम्बिनीया अध्यक्ष प्रा. डा. नरेशमान बज्राचार्ययात उगु ग्वाहालि ६० प्रतिशत न्हापागु चरणया रकमया चेक लल्हानादीगु खः । वंगु कार्तिकय् राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीं उलेज्या यानादीगु खः।

महानगरं १ करोड ५० लाख रुपैयाँ उपलब्ध याना बिउगु खः। लुम्बिनी विकास कोषया गुरुयोजनाय्, नेपालया सम्पदा विम्बित यायेगु उद्देश्यं बज्रयान विहार निर्माण याउगु खः। थुकिया लागि येँ महानगरपालिकां थ्व स्वया न्ह्यः ४ करोड २९ लाख १८ हजार रुपैयाँ लल्हाये धुकुगु खः। उगु ज्याझ्वलय् मेयर शाक्यं, नेपालय् निर्माण जुइगु विहार नेपाःया हे लगानी जुइमाःगु धका धयादीगु खः।

‘विदेशी तयेस दयकूगु विहारया शैली नेपाःया पहः वइगु मखु। नेपाःया शैलीइ विहार थःगु हे लगानीइ जुइमाःगु धका जिमिसं थथे ग्वहालि यानागु खः।’ मेयर शाक्यं धयादीगु दु, ‘जिमिसं लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरनाप समन्वय याना ग्वहालि यानागु खः। येँ केन्द्रीय राजधानी सहर जुगुलि थःगु क्षेत्रपिने वना न ग्वहालि यानागु खः। अथे ग्वहालि यायेत न अनया पालिकानाप समन्वय याना ज्या याना च्वनागु दु।’

अथेहे बौद्ध धर्म संघया अध्यक्ष प्रा. डा. बज्राचार्य न महानगरं बिउगु थुग ग्वाहालि थम्हेसिया संगः कथं कयागु दु धका धयादीगु। ‘नेपाः न थपिन्स हे विहार दयेकगु दायित्व खः। तर, वंगु ३ सय ७२ दँनिसे नेपाली बौद्धकला, बास्तुकलां आःतक विहार दयकूगु मदुनि धका वयकलं धयादीगु खः।

येँ महानगरपालिकां २३ गु गुँला बाज खलःयात आर्थिक ग्वहालि याउगु दु। येँया कसाः ख्यलय् छगु ज्याझ्वः दथुइ येँ महानगरया मेयर विद्यासुन्दर शाक्यं गुँला बाज खलःयात निगु निगु लाख रुपैयाँया ग्वाहालि याउगु खः।

अनुदान रकम लल्हानादिसे मेयर शाक्यं धयादीगु दु, अमूर्त सम्पदा बचे यायेगु निति थुुगु समुदायपिनिगु न तधःगु भूमिका दु धका धयादीगु खः। ‘सांस्कृतिक गतिविधिइ थाइगु बाजं व परम्परागत बाजं बचे यायेगु निति व बाजं थाइपिनिगु समुदाय न ई व ध्यवा याये मालाच्वंगु दु। उकिया निति धैर्यतायात प्रोत्साहन यायेगु कथं थथे अनुदान बिया वयाच्वनागु खः।’ धका धयादीगु खः।

अथेहे १५ या वडाध्यक्ष नाप महानगरया प्रवक्ता ईश्वरमान डंगोलं सम्पदा पुननिर्माणया लागि थुगु ई आःतकया हे स्वर्णिम ई खः धका धयादीसे वयकलं मेयर विद्यासुन्दर शाक्यया नेतृत्व यानाच्वंगु जनप्रतिनिधिपिन्स यक्को हे सांस्कृतिक सम्पदा पुननिर्माण व संरक्षण याउगु धका धयादीगु खः।

अनुदान काउगु गुँला बाजं खलः थुकथं दु

१) कसाः तःधं गुथि, जनबहाल २) चस्वाँद्व मानन्धर सनागु खलः, चस्वाँद ३)असं बाज गुथि, असं ४) स्वयम्भू गंला बाजँ खलः स्वयम्भू ५) केशचन्द्र गुंला बाजं खलः, इतुंमबहाः ६) तेबहाः गुंला बाजं खलः, तेबहाः ७) ओम बहाः गुंला बाजं खलः, ओमबहाः ८) थँहिति मानन्धर गुथि, थँहिति ९) न्यागमणि फेदी धाः बाजं खलः, बालाजु १०) रत्नमण्डल महाबिहार सवं संघ, नघः ११) पाक्व पख्द्यां मानन्धर सना खलः, पाको १२) लाय्कुसाः मानन्धर समाज, लाय्कुसा १३) कीर्ति पुण्य महाबिहार, क्वहिति १४) ङत गुंला बाजं खलः, न्यत १५) मानन्धर सनागु खलः न्हूसाः, न्हूसाः १६) कीर्तिपुण्य महाबिहार, लगन १७) ताम्राकार गुंला बाजं खल, मरु १८) धर्मचक्र महाबिहार बाजं खलः, वँतु १९) त्यंघः कुमाः बाजं खलः, त्यघंः २०) भिंद्य गुथि, कालिमाटी २१) दैसाः त्वाः मानन्धर समाज, दैसा २२) चारुमती गुंला बाजं खल, चावहिल व २३) जय बागेश्वरी धा बाजं खल, जयबागेश्वरी खः।

महानगरया मेयर विद्यासुन्दर शाक्यं थौं छगु ज्याझ्वः दथुइ आनन्द भूवन विहारया उलेज्या यानादीगु दु।

स्वयम्भू महाचैत्यया पादमूल भुइँख्यलय् च्वंगु विहार २०७२ सालया भुखाचं क्षतिग्रस्त जुगुलि २०७७ मंसिर २५ गते शिलान्यास याना पुननिर्माण न्ह्याकूगु खः। विहारया ज्या निगु चरणं पुननिर्माण याउगु खः। ४ करोड २५ लाख रुपैयाँ लागत अनुमान दुगु विहार पुननिर्माणया न्हापागु चरणय् करीब २ करोड रुपैयाँ बराबरया खर्च न पुननिर्माण जुगु खः।

२ करोड रुपैयाँ मध्ये ८५ प्रतिशत रकम महानगर व १५ प्रतिशत उपभोक्तापाखे तःगु खः।उलेज्याझ्वलय् न्ववासे मेयर शाक्यं, सम्पदानाप सम्बन्धित न्ह्यागु न योजनायात न्हापागु प्राथमिकता बिया कार्यान्वयन याना २०७२ सालया भुखाचं जीर्ण जुगु यक्को सम्पदा पुननिर्माण याये धुकागु दु । ‘जिं यकागु प्रस्ताव कार्यपालिकाया बैठक व नगर सभां गुवलय् न अस्वीकृत याउगु मदु।

सुधारया लागि सुझाव वंगु दु तर लित धासा आःतक छ्वये माःगु मदु। दक्को सर्वसम्मत निर्णय जुगुलि थःत गौरव जुगु दु।’ वयकलं धयादीगु दु, ‘सांस्कृतिक थासया गतिविधि नाप पर्यटकीय प्रवर्धनया ज्या यानागु दु। थुकिइ स्थानीयबासीपिनिगु आय थहावनिइ। सरकारयात थुगु थासं वःगु आयं सम्पदा संरक्षणय् ग्वाहालि जुइ।’

विहारया संरक्षणयात माःगु पहिचान जुइ धुका महानगरं लगानी अप्पोकागु धासे उपमेयर हरिप्रभा खड्गी श्रेष्ठं, हरेक न्यादँय् स्थानीय सरकारया निर्वाचनपाखे नेतृत्वय् ह्यूपाः वइ धासे महत्वपूर्ण योजनाया निरन्तरता दइ धका धयादीगु खः।

उगु ज्याझ्वलय् विहार निर्माणय् महत्वपूर्ण ग्वहालि याउगुलि मेयर शाक्य, उप मेयर खड्गी श्रेष्ठ व वडाध्यक्ष डंगोलयात हंगु।

काठमाडौँ महानगरका मेयर विद्यासुन्दर शाक्यले, काठमाडौँको इतिहास बचाएर जीवन्त सांस्कृतिक सहर बनाउने अभियानमा आफू निरन्तर लागिरहेको बताउनुभएको छ । वडा १८ मा आयोजना गरिएको न्यतभुलु अजिमा (श्वेतकाली) मेलाका लागि आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउने तथा लक्ष्मीनारायण महर्जनको शालिक अनावरण गर्ने कार्यक्रममा मेयर शाक्यले यस्तो बताउनुभएको हो।

महानगरले १२ बर्षे श्वेतकाली मेलाका लागि २८ लाख रुपैयाँ उपलब्ध गराउने छ। यसमध्ये मेयर शाक्यले नरदेवी श्री श्वेतकाली संरक्षण तथा व्यवस्थापन समाजलाई पेश्कीस्वरुप १६ लाख ८० हजार रुपैयाँको चेक प्रदान गर्नुभयो । त्यसै अवसरमा शाक्यले गुठीका मुल धामी एवम परम्परागत न्यतः टोलका पूर्व नाइके स्व. लक्ष्मीनारायण महर्जनको शालिक अनावरण गर्नुभएको थियो।

कार्यक्रममा मेयर शाक्यले, समय र परिस्थितिले परम्परागत जात्रा, पर्व सञ्चालन गर्न खर्च बढेको बताउँदै खर्च नभएकैकारण कुनै पनि जात्रा पर्व रोकिन नदिने बताउनुभयो।

‘सम्पदा संरक्षणका लागि अहिले जति काम भएका छन् । हाम्रो क्षमताले त्योभन्दा धेरै गर्न सक्थ्यो।’ निकायगत समन्वयमा समस्या भएको बताउँदै मेयर शाक्यले, पुरातत्व विभाग र गुठी संस्थानबाट आवश्यकताअनुसार सहयोग नपाएपछि स्रोत भएर पनि जीर्ण सम्पदाको संरक्षणमा काम गर्न नसकिएको उल्लेख गर्नुभयो।

त्यस क्रममा उपमेयर हरिप्रभा खड्गी श्रेष्ठले, स्थानीय सरकारको प्रमुख जिम्मेवारी स्थानीय भाषा, कला, साहित्य र सिर्जनाको संरक्षण गर्ने भएकोले त्यसैअनुसार काम भइरहेको बताउनुभयो । 

गुठी परम्परालाई महानगरले गर्ने सहयोगका विषयमा कुरा गर्दै वडाध्यक्ष एवं सम्पदा तथा पर्यटन समितिका संयोजक न्हुच्छेकाजी महर्जनले यस्ता गुठी वडामा मात्र दर्ता भए पुग्ने बताउनुभयो । शालिक निर्माणको सन्दर्भ उठाउँदै महर्जनले, १८ वडामा बसोबास भएका आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक तथा अन्य क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पु¥याउने व्यक्तित्वहरुको शालिक बनाउने काम भइरहेको जानकारी दिनुभयो । करिव २ लाख लागतमा लक्ष्मीनारायण महर्जनको शालिक बनाइएको हो । लक्ष्मीनारायणसँगै नारायण गोपाल, चित्तधर हृदय, शंखधर शाख्वालगायत व्यक्तित्वहरुको शालिक निर्माण भइरहेको छ । उहाँको भनाइ थियो।

यस बर्ष चैत १४ गतेदेखि श्वेतकालीको १२ बर्षे मेला सुरु हुनेछ । मेलाका क्रममा उपत्यकासहित बनेपालगायत ठाउँमा गएर श्वेतकालीको नाच प्रदर्शन हुनेछ।